Κατηγορίες
Uncategorized

Άγχος αποχωρισμού

Μία κατάσταση πολύ στρεσογόνα για τους γονείς είναι όταν το παιδί τους παρουσιάζει άγχος αποχωρισμού. Πρόκειται για μια περίοδο γεμάτη ένταση για τους γονείς, οι οποίοι βλέπουν το παιδί τους να επιδεικνύει μία ανεξήγητη συμπεριφορά που δε μπορούν να χειριστούν. Το παιδί, συνήθως μέσω θυμού και ξεσπασμάτων, απαιτεί τη συνεχή παρουσία του γονέα κοντά του, ακόμα και σε περιστάσεις οπου κάτι τέτοιο είναι ανέφικτο (πχ σχολείο). Οι γονείς βρίσκονται σε δύσκολη θέση, προσπαθώντας να κατευνάσουν το παιδί τους ενώ εκείνο αρνείται να τους αποχωριστεί -μία συμπεριφορά πολύ απότομη, που δεν είχαν παρουσιάσει πιο παλιά.

Ας τα πάρουμε τα πράγματα όμως από την αρχή. Τα παιδιά γεννιούνται με άγχος. Από την ημέρα/στιγμή/δευτερόλεπτο που βρεθούν εκτός κοιλιάς της μητέρας τους έχουν ένα τρομερό και έντονο φόβο- οτι θα πεθάνουν. Ακούγεται τρομερό, αλλά θεωρίες της ψυχολογίας και μελέτες έχουν δείξει πως ένας από τους λόγους του κλάματος του νεογνού είναι οτι φοβούνται πως θα πεθάνουν- γι αυτό το λόγο τους κατευνάζει η παρουσία της μητέρας τους. Η μυρωδιά της, το άγγιγμά της, η φωνή της, όλα είναι για τα μωρά ενδείξεις οτι είναι ασφαλείς, πλάι στο μοναδικό πλάσμα με το οποίο έχουν κάποια σύνδεση. Τους πρώτους 2 μήνες της ζωής του το νεογέννητο δεν έχει καν επίγνωση της ίδιας του της ύπαρξης- κοιτά τη μητέρα του και θεωρεί πως είναι ένα μαζί της.

Είναι μία περίοδος όπου δημιουργείται μία έντονη προσκόλληση στη μητέρα, αυτόματα και αναπόφευκτα. Το μωρό κατακλύζεται από μία πληθώρα έντονων συναισθημάτων τον πρώτο καιρό της ζωής του, και η επαφή με τη μητέρα είναι ο μόνος τρόπος να τα διαχειριστεί.

Κάπως έτσι κυλούν οι έξι πρώτοι μήνες της ζωής του βρέφους, όπου και λαμβάνει χώρα το πρώτο άγχος αποχωρισμού. Είναι όμως, στις περισσότερες περιπτώσεις ανεπαίσθητο σε αυτή την ηλικία. Στους 6 μήνες συνήθως οι μητέρες βρίσκονται ακόμα κοντά στο μωρό τους δίχως να έχει χρειαστεί να επιστρέψουν στην εργασία τους. Επίσης είναι μία ηλικία στην οποία οι τρόποι έκφρασης του βρέφους είναι εξαιρετικά περιορισμένοι και, έχουν ξεσπάσματα για πολλούς άλλους λόγους (πχ δόντια ή κολικούς), οπότε είναι δύσκολο και για τον γονέα να εντοπίσει κάποιο άγχος αποχωρισμού για να διαχειριστεί. Ένας τρόπος να εντοπιστεί παρ’ όλα αυτά το άγχος αποχωρισμού είναι οτι το μωρό δεν θα παρηγορηθεί από άλλα πρόσωπα (ακόμα και οικεία όπως πχ γιαγιά-παππούς) σε κάποιο ξέσπασμα, παρά μόνο από τη μητέρα.

Η επόμενη εμφάνιση του άγχους αποχωρισμού βρίσκεται στους 12-18 μήνες, όπου παρατηρείται και μία κορύφωση, πολλές φορές και μέχρι τον 24ο μήνα. Είναι η περίοδος αυτή όπου το παιδί έχει αποκτήσει την αίσθηση του εξωτερικού κόσμου, και έχει επίγνωση του τί του είναι οικείο και τί του είναι ξένο. Αναγνωρίζει τον γονέα ώς άτομο εμπιστοσύνης και ασφάλειας, έναντι του υπόλοιπου κόσμου που του είναι ξένοι. Αισθάνεται άνεση μόνο με τη μητέρα και δύσκολα την αποχωρίζεται. Μέχρι την ηλικία των 2 χρονών βέβαια το παιδί θα πρέπει να έχει συνειδητοποιήσει πως όταν φεύγει η μητέρα του πάντοτε επιστρέφει, και αυτό να του κατευνάζει το άγχος αποχωρισμού του.

Συνήθως το άγχος αποχωρισμού εμφανίζεται σε καταστάσεις όπου το παιδί θα χρειαστεί να αποχωριστεί τον γονέα (πχ τη μητέρα) για κάποιο διάστημα, μικρό ή μεγάλο. Εμφανίζεται σε περιπτώσεις όπως την άρνησή του να πάει στο σχολείο μέχρι και στο να μην πάει στο ίδιο του το κρεβάτι στον βραδινό ύπνο.

Πώς εμφανίζεται το άγχος αποχωρισμού

Συνήθως το άγχος αποχωρισμού έχει τα εξής συμπτώματα:

-Κλάμα

-Ξέσπασμα θυμού

-Έντονη ανησυχία

-Προσκόλληση

-Άρνηση

Τα συμπτώματα αυτά εμφανίζονται στο παιδί όταν έρθει η ώρα του αποχωρισμού. Συνήθως είναι σε μεγάλη ένταση και δύσκολα κατευνάζονται.

Πώς αντιμετωπίζεται το άγχος αποχωρισμού

-Ψυχραιμία και υπομονή

Ναι, ακούγεται κλισέ, και ίσως όχι πολύ βοηθητικό, αλλά η υπομονή είναι πολύ σημαντική σε αυτή τη δύσκολη περίοδο. Πρέπει να κατανοήσουμε πως το παιδί περνάει ένα άγχος το οποίο είναι αυθεντικό, και καθόλου ψεύτικο. Δυσκολεύεται να μας αποχωριστεί, για κανένα άλλο λόγο παρά το οτι είναι βιολογικά προδιαγεγραμμένο να το κάνει. Οι ορμόνες του σε αυτή την ηλικία είναι σε τρομερή έξαρση, και δεν ελέγχει το ίδιο ούτε τα συναισθήματά του, ούτε τη συμπεριφορά του- τα οποία τρομάζουν και το ίδιο το παιδί να είστε σίγουροι.

Είναι μία φάση της ζωής του που θα ξεπεραστεί μόνη της, δεν υπάρχουν πολλά που μπορούμε να κάνουμε εμείς για να την σταματήσουμε. Με λίγη υπομονή, κατανόηση και αγάπη θα φύγει πριν το καταλάβουμε.

-Σταδιακός αποχωρισμός

Σημαντικό είναι σε αυτή τη περίοδο να δοκιμάζουμε σιγά σιγά να βάζουμε το παιδί σε κατάσταση αποχωρισμού. Στην αρχή για πολύ μικρά χρονικά διαστήματα, και όσο προχωρά ο χρόνος θα αυξάνεται και το χρονικό διάστημα απουσίας μας.

Κατά τη διάρκεια αυτής της “εκπαίδευσης” θα τη λέγαμε, σημαντικό είναι να εξηγούμε στο παιδί (ακόμα κι αν δείχνει οτι δεν καταλαβαίνει) οτι φεύγουμε αλλά θα ξαναγυρίσουμε, και οτι δε χρειάζεται να φοβάται. Να φεύγουμε ήρεμα και να αφήνουμε άτομο πίσω μας (πχ γιαγιά ή μπαμπάς) με το οποίο το παιδί να έχει άνεση. Το άτομο αυτό να βεβαιωθούμε πως θα κάνει το χρόνο με το παιδί να είναι διασκεδαστικός, καθώς αυτό θα το βοηθήσει να ξεχνιέται, αλλά και θα του δείξει πως περνάει καλά και χωρίς τη μαμά στο σπίτι.

Παρ’ όλα αυτά είναι σημαντικό να μην ενδίδετε στις φωνές και τα κλάματα, όσο δύσκολο και να είναι, και να μένετε στο σπίτι τελικά. Πρέπει να φεύγετε, πάντα με ένα χαμόγελο και ένα καλό λόγο πριν. Η οριοθέτηση είναι σημαντική σε αυτό το στάδιο.

-Να συζητάτε και εξηγείτε το κάθε βήμα

Όσο μικρό και να είναι το παιδί, πάντα η συζήτηση και η ρουτίνα είναι βοηθητική για εκείνο. Όταν έχει μία συγκεκριμένη σειρά που κάνει κάποια πράγματα (πχ ξυπνάει κάθε μέρα και πηγαίνει σχολείο κτλ) θα το συνηθίσει πιο γρήγορα απ’ ότι να πηγαίνει μόνο μερικές φορές την εβδομάδα σχολείο. Το απρόβλεπτο αποτελεί πηγή άγχους για το παιδί.

Επιπρόσθετα είναι πολύ σημαντικό να εξηγούμε στο παιδί την κάθε μας κίνηση, το πρόγραμμα της ημέρας και το γιατί. Π.χ. “Σήμερα θα πάει η μαμά στη δουλειά και θα μείνεις σπίτι με τη γιαγιά. Η γιαγιά θα σου φτιάξει το πρωινό σου, θα καθίσετε να φάτε στο τραπέζι, θα παίξετε μετά για πολύ ώρα και μετά από λίγο θα έρθει και η μαμά σπίτι”. Το να γνωρίζει το τί θα γίνει του προσφέρει ασφάλεια καθώς και του δίνει την ελευθερία να σας πει αν θέλει να αλλάξει κάτι στο πρόγραμμά του. Στο τέλος της ημέρας το ρωτάτε “Πώς πέρασες σήμερα; Τί έκανες; Έφαγες; Τί έφαγες; Με ποια παιχνίδια έπαιξες;” κτλ.

Το άγχος αποχωρισμού όπως είπαμε, έρχεται και φεύγει μόνο του- το μόνο που πρέπει να κάνουν οι γονείς είναι να δείξουν υπομονή και κατανόηση στην κατάσταση που περνάει το παιδί τους.

Μην απομακρύνετε το παιδί σας με την σκέψη οτι θα γίνει έτσι πιο ανεξάρτητο- φέρτε το ακόμα πιο κοντά σας. Ακούγεται παράταιρο αλλά, μελέτες έχουνε δείξει πως τα παιδιά που μεγαλώνουν με μεθόδους όπως συγκοίμηση και προσκόλληση γίνονται πιο ανεξάρτητα αργότερα καθώς νιώθουν ασφάλεια να “φύγουν” αφού γνωρίζουν πως οι γονείς τους θα είναι κοντά τους όταν και αν τους χρειαστούν.

Όπως και να έχει, αυτή η περίοδος είναι μία από τις πολλές δύσκολες που περιλαμβάνεται στην ανατροφή ενός παιδιού. Τα παιδιά βασίζονται στους γονείς τους για θαλπωρή, ηρεμία και ασφάλεια, γιατί ούτε κι εκείνα καταλαβαίνουν ακριβώς τί τους συμβαίνει- είναι στο χέρι των γονιών να τους δείξουν πως όλα θα ξεπεραστούν και πως θα είναι κοντά τους στα δύσκολα.

Το άρθρο ανήκει στην Ρηγάκη Αφροδίτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.